آیا بازاریابی با بحران نیروی انسانی مواجه است؟ داده‌ها می‌گویند بله

Marketing Week در یادداشتی با بررسی داده‌های بازار کار بازاریابی، از تغییر تدریجی مسیر ورود، رشد و پیشرفت شغلی در این صنعت می‌گوید؛ تغییری که از یک سو با حذف بخشی از موقعیت‌های ابتدایی تحت‌تأثیر هوش مصنوعی و از سوی دیگر با افزایش استخدام مدیران از خارج سازمان همراه شده است.

به گزارش دی‌ام‌ برد، Marketing Week در یادداشتی به تغییرات بازار کار بازاریابی طی پنج سال گذشته پرداخته است. پس از رونق استخدام در سال‌های بعد از کرونا، شرایط بازار کار تغییر کرد؛ بودجه‌ها کاهش یافت، بسیاری از سازمان‌ها ساختار خود را بازسازی کردند و بخشی از نیروهای خود را تعدیل کردند.

حالا ورود هوش مصنوعی به این روند، شرایط را پیچیده‌تر کرده است. خودکار شدن بخشی از فعالیت‌های بازاریابی، افزایش نیاز به مهارت‌های جدید و تغییر در برخی موقعیت‌های شغلی، مسیر اشتغال در این صنعت را تحت‌تأثیر قرار داده است.

شواهد نشان می‌دهد مسیر سنتی ورود به مشاغل بازاریابی و پیشرفت در این حوزه در حال تغییر است؛ تغییری که می‌تواند فرصت ورود نیروهای تازه‌کار به این صنعت را محدودتر کند و در ادامه، شکل‌گیری نسل جدید مدیران بازاریابی را نیز با چالش مواجه کند.

هوش مصنوعی و حذف پله‌های ابتدایی

براساس داده‌های گارتنر که از نظرسنجی بیش از هزار و ۳۰۰ مدیر بازاریابی به دست آمده، هوش مصنوعی می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ باعث حذف مشاغل سنتی ابتدایی در تیم‌های بازاریابی شود. در همین حال، ۱۸ درصد از مدیران بازاریابی اعلام کرده‌اند که همین حالا نیز برخی شغل‌های ابتدایی را به دلیل اتوماسیون حذف کرده‌اند.

این در حالی است که شرکت‌ها هم‌زمان با کمبود مهارت‌های مرتبط با هوش مصنوعی مواجه‌اند. براساس نظرسنجی حقوق و مشاغل ۲۰۲۶ مارکتینگ ویک، ۶۶.۵ درصد از ۲۳۵۰ پاسخ‌دهنده گفته‌اند که طی ۱۲ ماه گذشته در تیم خود با کمبود مهارت‌های AI مواجه بوده‌اند.

این نگرانی در سطوح مدیریتی بالاتر بیشتر است. ۷۳.۵ درصد از مدیران ارشد بازاریابی و CMOها کمبود مهارت‌های AI را در تیم خود یک مشکل می‌دانند. این رقم در میان مدیران ارشد میانی ۶۸.۵ درصد و در میان مدیران جوان ۵۸.۸ درصد بوده است.

از طرف دیگر، گارتنر می‌گوید ۱۶ درصد از مدیران بازاریابی در واکنش به افزایش اتوماسیون، موقعیت‌های شغلی جدیدی ایجاد کرده‌اند. بنابراین در حالی که بخشی از مشاغل قدیمی در حال حذف شدن است، نقش‌های جدیدی نیز شکل می‌گیرند.

در همین راستا، داده‌های شرکت کاریابی مایکل پیج نشان می‌دهد ۷۷ درصد از مارکترها هر روز از ابزارهای AI در شغل خود استفاده می‌کنند. با این حال، مشخص نیست این ابزارها تا چه اندازه مؤثر استفاده می‌شوند.

گارتنر نیز به مدیران بازاریابی توصیه کرده هنگام استخدام نیروهای جوان، به جای تمرکز صرف بر توانایی اجرای کارها، مهارت‌هایی مانند تفکر استراتژیک و تفکر انتقادی را در نظر بگیرند.

استخدام مدیران از بیرون سازمان

تغییرات بازار کار فقط به مشاغل ابتدایی محدود نمی‌شود. داده‌های شرکت‌های Ingenuity+ و Pearlfinders نشان می‌دهد در ۱۲ ماه منتهی به ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶، دست‌کم ۲۵۹۵ انتصاب در سطح مدیران ارشد بازاریابی انجام شده است، اما نکته قابل‌توجه این است که ۶۲ درصد این موقعیت‌ها به نیروهای خارج از سازمان رسیده‌اند. این رقم در ماه سپتامبر به ۷۳ درصد افزایش یافته است.

این آمار پرسش دیگری را مطرح می‌کند: آیا شرکت‌ها به جای پرورش نیرو و برنامه‌ریزی برای جانشین‌پروری، ترجیح می‌دهند مدیران موردنیاز خود را از بازار کار جذب کنند؟

جذب نیروی جدید می‌تواند دیدگاه جدیدی وارد سازمان کند، اما افزایش سهم استخدام‌های خارجی به این معناست که نیروهای داخلی ممکن است فرصت کمتری برای رشد و رسیدن به موقعیت‌های مدیریتی داشته باشند.

به بیان دیگر، افزایش استخدام مدیران از خارج سازمان نشان می‌دهد شرکت‌ها به‌جای پرورش نیروهای داخلی، بیشتر به جذب مدیران و متخصصان آماده از بازار کار روی آورده‌اند.

مشاغل بازاریابی هم در حال تغییرند

براساس داده‌های مایکل پیج، در حال حاضر مدیر بازاریابی رشد (Growth Marketing Manager) پرتقاضاترین موقعیت شغلی در حوزه بازاریابی است. پس از آن نیز مدیران استراتژی و تحول دیجیتال، مدیران تحلیل و اینسایت بازاریابی، مدیران تجارت الکترونیک و مارکت‌پلیس و مدیران بازاریابی قرار دارند.

این فهرست نسبت به سال گذشته تغییر کرده است. سال گذشته «مدیر بازاریابی» در رتبه اول قرار داشت و پس از آن مدیر اجرایی بازاریابی، مدیر محصول، مدیر برند و مدیر بازاریابی ارشد قرار گرفته بودند.

به نظر می‌رسد نقش‌هایی که با هوش مصنوعی، داده و تحول دیجیتال ارتباط بیشتری دارند، در حال پررنگ‌تر شدن هستند. این تغییر لزوماً اتفاق بدی نیست، اما می‌تواند برای نیروهای تازه‌کاری که به فرصتی برای شروع، یادگیری و تجربه‌اندوزی نیاز دارند، چالش ایجاد کند.

در نهایت، مسئله فقط این نیست که هوش مصنوعی چه مشاغلی را تغییر می‌دهد یا حذف می‌کند؛ سؤال مهم‌تر این است که اگر پله‌های ابتدایی نردبان شغلی بازاریابی از بین بروند، چه کسی قرار است مدیران و متخصصان موردنیاز این صنعت را در پنج، ۱۰ یا ۲۰ سال آینده تربیت کند؟