در مسیر هوشمندسازی، صنعت پخشِ آینده داده‌محور خواهد بود،نه ناوگان‌محور

هشتمین نمایشگاه و کنفرانس بین‌المللی صنعت پخش در شرایطی برگزار می‌شود که فعالان این صنعت از کاهش حاشیه سود، خروج بخشی از شرکت‌های پخش منطقه‌ای و افزایش هزینه‌های عملیاتی می‌گویند؛ همزمان، هوشمندسازی و استفاده از داده و هوش مصنوعی به‌عنوان مسیر تحول صنعت پخش مطرح شده است.

در نشست خبری هشتمین نمایشگاه و کنفرانس بین‌المللی صنعت پخش، مدیران انجمن ملی صنعت پخش ایران از چالش‌های این صنعت در ماه‌های اخیر و تغییراتی که در مدل سنتی توزیع در حال شکل‌گیری است، سخن گفتند. محور بخشی از این صحبت‌ها، حرکت صنعت پخش از ساختارهای ناوگان‌محور به سمت مدل‌های داده‌محور و استفاده از هوش مصنوعی بود.

سهراب کارگر، رئیس هیات‌مدیره انجمن صنعت پخش ایران، با اشاره به تأثیر شرایط جنگی ماه‌های گذشته بر این صنعت گفت محدود شدن عرضه از سوی شرکت‌های تولیدی، به‌ویژه شرکت‌های کوچک پخش، فشار قابل‌توجهی بر زنجیره توزیع وارد کرده است.

به گفته او، از زمستان سال گذشته تا بهار امسال حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ شرکت پخش استانی و منطقه‌ای که عمدتاً در حوزه‌های غذا، دارو و محصولات آرایشی و بهداشتی فعالیت داشتند، با مشکلات جدی مواجه شدند و بخشی از آنها از بازار خارج شدند.

کارگر همچنین از کاهش تنوع کالا در فروشگاه‌ها خبر داد و گفت در حالی که در ابتدای دهه ۱۴۰۰ برای یک کالا ممکن بود دو تا پنج برند مختلف در فروشگاه‌ها وجود داشته باشد، اکنون معمولاً یک یا دو برند عرضه می‌شوند. به گفته او، کاهش قدرت خرید مردم و کاهش توان فروشگاه‌ها برای نگهداری موجودی از عوامل این تغییر است.

رئیس هیات‌مدیره انجمن صنعت پخش ایران همچنین از کاهش حاشیه سود شرکت‌های پخش سراسری و تعدیل نیروی انسانی در برخی شرکت‌ها خبر داد. او در ادامه به مسئله مطالبات زنجیره دارو اشاره کرد و گفت برخی داروخانه‌ها از مهر و آبان سال گذشته همچنان مطالبات خود را از سازمان تأمین اجتماعی دریافت نکرده‌اند؛ مسئله‌ای که به‌صورت زنجیره‌ای به شرکت‌های پخش و تأمین‌کنندگان منتقل می‌شود.

کارگر همچنین گفت تنها در ماه گذشته بیش از ۵ همت چک برگشتی در سیستم داروخانه‌ها ثبت شده است. او افزایش قیمت برخی اقلام دارویی، از جمله افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت برخی داروهای عمومی، را از دیگر عواملی دانست که تاب‌آوری زنجیره دارو را تحت فشار قرار می‌دهد.

انتقاد از دریافت هزینه برای حواله‌های سامانه جامع انبارها

یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در این نشست، مصوبه هیات وزیران درباره دریافت هزینه هزار تومانی برای هر حواله در سامانه جامع انبارها بود.

کارگر اجرای این مصوبه را موجب کاهش اعتماد شرکت‌ها به فرآیندهای سامانه‌ای دانست و گفت هدف سامانه‌ها باید ایجاد شفافیت و بهبود داده‌های کشور باشد، اما تصمیم‌هایی از این جنس با روح قوانین بالادستی مغایرت دارد.

او همچنین تأکید کرد که این هزینه در نهایت در زنجیره توزیع جذب نخواهد شد و می‌تواند از طریق افزایش هزینه‌های شرکت‌های پخش به قیمت نهایی کالا منتقل شود.

صنعت پخش آینده، داده‌محور است

کارگر در بخش دیگری از صحبت‌های خود، به تغییر مدل کسب‌وکار شرکت‌های پخش پرداخت و گفت مزیت‌هایی مانند برخورداری از انبارهای متعدد، ناوگان گسترده و شعب فراوان که در گذشته از عوامل اصلی رقابت شرکت‌های پخش بودند، در آینده همچنان مورد نیاز خواهند بود اما دیگر به‌تنهایی مزیت رقابتی محسوب نمی‌شوند.

او با طرح این پرسش که آیا ویزیتورهای امروزی، نسل آخر ویزیتورها هستند، گفت نمی‌توان پاسخ قطعی به این موضوع داد اما بدون تردید صنعت پخش آینده به مدیران، فروشندگان و ساختارهای توزیع متفاوتی نیاز خواهد داشت.

به گفته کارگر، صنعت پخش آینده، شرکتی داده‌محور خواهد بود نه ناوگان‌محور؛ به این معنا که تصمیم‌گیری درباره اینکه چه کالایی، توسط چه کسی، با چه میزان و در چه زمانی خریداری و توزیع شود، باید بر اساس داده و تحلیل انجام شود.

او همچنین هوش مصنوعی را یکی از فناوری‌های مؤثر بر آینده صنعت پخش دانست و تأکید کرد که این فناوری دیگر صرفاً موضوع آینده نیست و صنعت پخش ایران باید آمادگی خود را برای استفاده از آن افزایش دهد.

«از هوشمندی تا تاب‌آوری»

مقصود نصیرزاده، عضو هیات‌مدیره انجمن صنعت پخش و رئیس کمیته علمی هشتمین نمایشگاه و کنفرانس صنعت پخش،نیز از ورود صنعت پخش به دوره «هوشمندسازی» سخن گفت.

به گفته او، مدرن‌سازی صنعت پخش صرفاً به نوسازی ناوگان محدود نمی‌شود و تمرکز باید بر شکل‌گیری «تفکر هوشمندسازی» و استفاده از اتوماسیون‌های نرم‌افزاری و هوش مصنوعی باشد.

نصیرزاده با اشاره به شعار امسال کنفرانس، «از هوشمندی تا تاب‌آوری»، گفت صنعت پخش ایران در سال‌های اخیر در شرایط بحرانی توانسته ظرفیت خود را در مدیریت توزیع نشان دهد و اکنون باید همین توانمندی را با استفاده از داده و ابزارهای جدید ارتقا دهد.

او همچنین از دریافت ۸۵ مقاله برای کنفرانس امسال خبر داد که پس از ارزیابی هیات علمی، ۵۳ مقاله پذیرش نهایی شده‌اند. به گفته نصیرزاده، این مقالات قرار است در مجلات علمی و انتشارات انجمن منتشر شوند.

در بخش دیگری از این نشست، احمد شیروانی، دبیرکل انجمن صنعت پخش ایران، با اشاره به ساختار هزینه‌ای شرکت‌های پخش گفت افزایش هزینه سوخت، نیروی انسانی و انبارداری مستقیماً بر صورت‌های مالی این شرکت‌ها اثر می‌گذارد و در صورت افزایش هزینه سوخت، ساختار قیمت‌گذاری و حاشیه سود صنعت پخش نیز باید مورد بازنگری قرار گیرد.

او تأکید کرد افزایش هزینه‌های تولید و توزیع در نهایت می‌تواند به قیمت نهایی کالا منتقل شود.

هشتمین نمایشگاه و کنفرانس بین‌المللی صنعت پخش با شعار «از هوشمندی تا تاب‌آوری» از ۱۰ تا ۱۳ شهریورماه در ایران‌مال برگزار می‌شود و پنل‌های تخصصی کنفرانس نیز چهارشنبه و پنجشنبه از ساعت ۱۴ تا ۱۸ برگزار خواهند شد.