پلتفرم‌های دیجیتال مارکتینگ از افت درآمدی بین ۷۰ تا ۱۰۰ درصدی می‌گویند

در روزهایی که اینترنت از یک ابزار روزمره به یک کالای نایاب تبدیل شد، بسیاری از کسب‌وکارهای دیجیتال ایران عملاً از نفس افتادند. قطع یا محدود شدن دسترسی به گوگل، شبکه‌های اجتماعی، ایمیل و سرویس‌های پیامکی، فقط مسیر تبلیغات را مسدود نکرد؛ بلکه شریان اصلی ارتباط با مشتریان را بست. برای بسیاری از پلتفرم‌ها، این اختلال به معنای توقف فروش، ریزش مخاطب و تعلیق برنامه‌های توسعه بود. بررسی داده‌ها و روایت مدیران این حوزه نشان می‌دهد که قطعی اینترنت، یک شوک مقطعی نبود، بلکه بحرانی عمیق بود که اثرات آن هنوز از بدنه اقتصاد دیجیتال کشور پاک نشده است و بعید است به این زودی‌ها بتوان رد سیاهی که آن ۲۰ روز برجا گذاشت از اقتصاد دیجیتال ایران زدود.

خاموشی سراسری اینترنت در ایران، فعالیت بسیاری از کسب‌وکارها، آژانس‌ها و پلتفرم‌های دیجیتال را با اختلال جدی مواجه کرد. محدودیت دسترسی به شبکه‌های اجتماعی، پیامک‌های OTP، سرویس‌های ایمیل و پوش‌نوتیفیکیشن باعث شد نه تنها بازاریابی متوقف شود، بلکه جریان حیاتی ارتباط کسب‌وکارها با کاربران و درآمد آن‌ها نیز دچار بحران شد. داده‌ها و مشاهدات نشان می‌دهد که حتی با بازگشت تدریجی اینترنت، بسیاری از کسب‌وکارها هنوز نتوانسته‌اند به سطح فعالیت پیشین بازگردند.

ناشران تپسل با افت درآمد ۷۰ درصدی مواجه شدند

نیما محمدحسنی، CMO تپسل در این رابطه به دی‌ام برد می‌گوید: «در دوره قطعی اینترنت، بخش عمده‌ای از ناشران با افت درآمدی حداقل ۷۰ درصد مواجه شدند. مهم‌ترین عامل این کاهش، قطع دسترسی کاربران به سرچ گوگل و Google Discover بود که سهم بالایی در تأمین ترافیک ناشران دارد. از نظر ایمپرشن نیز، بررسی داده‌ها نشان می‌دهد از ابتدای دی‌ماه تا ۱۸ دی، در مقایسه با بازه ۱۸ تا ۳۰ دی‌ماه، حداقل ۳۰ درصد کاهش ایمپرشن ثبت شده است. حتی در مقاطعی که اینترنت به‌طور کامل قطع نبود و تنها با محدودیت دسترسی مواجه بود، بخشی از برندها در همراهی و همدلی با شرایط اجتماعی، تصمیم به کاهش یا توقف موقت فعالیت‌های تبلیغاتی خود گرفتند که این موضوع نیز به تشدید افت درآمد ناشران دامن زد.»

او ادامه می‌دهد: «علاوه بر این، باید توجه داشت که کسب‌وکارها پس از جنگ ۱۲روزه عملاً فرصتی برای بازیابی و بازگشت به شرایط عادی پیدا نکردند. اگرچه حتی پیش از آن هم وضعیت اقتصادی و عملیاتی بسیاری از کسب‌وکارها ایده‌آل نبود، اما در این مقطع، هم‌زمانی قطعی اینترنت با فضای ملتهب اجتماعی و نبود شفافیت نسبت به اتفاقات و پیامدهای پیشِ‌رو، شرایط مدیریت بحران را برای کسب‌وکارها به‌مراتب پیچیده‌تر و فرساینده‌تر از دوره جنگ ۱۲روزه کرده است.»

پیش‌تر یکتانت نیز به زومیت اعلام کرده بود که قطعی اینترنت درآمد ۶۰ درصد از ناشران تبلیغات دیجیتال را کاهش داده است.

جذب لیدهای جدید در دیتاک به یک سوم کاهش یافت

آیت شیر محمدی مدیر مارکتینگ دیتاک نیز در این رابطه اشاره می‌کند که هرچند که درآمد این مجموعه به واسطه مدل کسب‌وکاری‌اش (یعنی B2B) تحت تاثیر قرار نگرفته اما میزان لید‌های جدید یک سوم و نرخ تبدیل لید به مشتری نیز تا ۸۰ درصد کاهش یافته است. او می‌گوید: «با توجه به کم شدن محسوس فعالیت کسب‌وکارها در شبکه‌های اجتماعی به واسطه شرایط اخیر، استفاده کسب‌وکارها از خدمات این مجموعه کمتر شده است. البته ما با کسب‌وکارها قراردادهای بلندمدت داریم و همین موضوع تا حدی به ما کمک کرده است که درآمدمان تاثیر زیادی نبیند اما جذب مشتریان جدید به طور جدی افت کرده است. جذب لید‌های جدید در دیتاک به یک سوم کاهش یافته است و از این میزان، نرخ تبدیل بین ۷۰ تا ۸۰ درصد کاهش یافته است. کسب‌وکارهای خصوصی بیشترین تاثیر را از وضعیت گرفته‌اند.»

جذب مشتریان جدید در تریبون تا ۸۰ درصد کاهش یافته است

حسین نیرینی، مدیر مارکام تریبون نیز در این رابطه با اشاره به اینکه اغلب متخصصات سئو و پی‌ار از مشتریان تریبون هستند می‌گوید: «در این بازه اقدامات روابط‌عمومی به طور کامل متوقف شد و در ادامه به دلیل مشکلاتی که برای گوگل ایجاد شد، اقدامات سئویی هم برای کسب‌وکارها دیگر توجیه منطقی و مالی نداشت.»

او با اشاره به اینکه افت در انتشار رپورتاژ‌ها قابل توجه بوده است، ادامه می‌دهد: «درصد قابل توجه بوده است. در حال حاضر نیز حتی با وجود اتصال مجدد اینترنت، کسب‌وکارها ترس دارند که یک سری اتفاقات رخ بدهد و هزینه‌شان سوخت شود. با احتیاط رفتار می‌کنند، چرا که همین حالا هم رپورتاژهایی با اهداف سئویی ممکن است ایندکس نشود. در حال حاضر با احتیاط و شیب ملایم و روند کندی در حال پیش رفتن است. از یک سو تردید وجود دارد و از سوی دیگر در حال حاضر نقدینگی نیز در کسب‌وکارها کم شده است و مجموعه‌ها با احتیاط بیشتری در حال هزینه کردن هستند و تلاش می‌کنند که نقدینگی خود را بهتر مدیریت کنند. جذب مشتریان جدید تا ۸۰ درصد کاهش یافته است.»

تمرکز بر ارتباطات حیاتی و پیامک OTP

اشکان قدیمی، مدیر اجرایی نجوا نیز در این رابطه در گفت‌وگویی به دی ام برد می‌گوید: «پیش از شروع محدودیت‌ها، از کانال‌هایی مانند ایمیل، پوش‌نوتیفیکیشن، پیامک و پیام‌رسان‌های داخلی و خارجی برای پشتیبانی از ارتباط کسب‌وکارها با مشتریان استفاده می‌کردیم؛ اما با شروع محدودیت‌ها، تقریبا تمام این کانال‌ها تحت‌تأثیر قرار گرفتند. ایمیل و پوش‌نوتیفیکیشن عملا از دسترس خارج شدند و پیامک هم با محدودیت‌های جدی مواجه شد. همین موضوع باعث شد تمرکز ارتباطات، به‌صورت ناگهانی از بازاریابی به ارتباط‌های کاملا حیاتی و ضروری تغییر کند.

او درباره روند فعالیت‌های نجوا در روزهای اول قطعی اینترنت توضیح می‌دهد: «در روز نخست، به‌دلیل قطع سراسری زیرساخت، ارسال‌ها به‌طور کامل متوقف شد. از همان ابتدا، اولویت تیم نجوا حفظ ارتباط‌های حیاتی کسب‌وکارها بود و با باز شدن محدود برخی مسیرها، تمرکز صرفاً روی پیامک‌های تراکنشی و OTP قرار گرفت. پس از توقف کامل در روز اول، بازگشت سرویس‌ها به‌صورت مرحله‌ای آغاز شد و تنها حدود ۱۰ درصد از جریان درآمدی روزانه بازگشت. با فراهم شدن امکان ارسال پیامک‌های غیر از OTP، حجم فعالیت به حدود ۳۰ درصد از سطح پیش از اختلال رسید و این وضعیت حدود سه روز ادامه داشت.»

پلتفرم‌ها و توقف کامل اتومیشن

در بازه قطعی اینترنت، کسب‌وکارهای دیگری نیز از افت یا حتی صفر شدن درآمد و پروژه‌های خود به دی‌ام برد گفته بودند. آزاد بهرامی، مدیرعامل نوین هاب اشاره کرده بود که فعالیت نوین‌هاب و سایر زیرمجموعه‌های آن مانند یکتابات، زیرنویس خودکار و سایرین در ساعات اولیه قطع اینترنت عملاً به صفر رسیده و چندین میلیون ارسال با اتومیشن در حال حاضر صفر شده است.

شقایق مهاجرانی، مدیر ارتباطات دیجی‌فای نیز اعلام کرده بود که در بازه قطعی اینترنت ۹۰ درصد از سفارشات و فروش فروشگاه‌های این پلتفرم دچار ریزش شده و آن ۱۰ درصد باقی‌مانده نیز به این دلیل حفظ شد که کاربران تنها در صورتی به سایت فروشگاه مد نظر خود دسترسی داشتند که دامنه سایت را حفظ کرده بودند.

آنچه از دل تجربه هفته‌های اخیر بیرون می‌آید، تصویری روشن از شکنندگی اقتصاد دیجیتال ایران است؛ اقتصادی که با هر اختلال زیرساختی، به‌سرعت دچار ریزش درآمد، کاهش اعتماد و عقب‌نشینی سرمایه‌گذاری می‌شود. افت شدید درآمد ناشران، سقوط جذب مشتریان جدید، توقف کمپین‌ها و محدود شدن ارتباطات به پیامک‌های اضطراری، نشانه‌هایی از سیستمی است که تاب‌آوری لازم برای مواجهه با بحران را ندارد.

بازگشت تدریجی اینترنت نیز نتوانسته این زخم را ترمیم کند. فضای تردید، کمبود نقدینگی و نگرانی از تکرار محدودیت‌ها، باعث شده بسیاری از کسب‌وکارها با احتیاط حرکت کنند و از هزینه‌کرد و توسعه فاصله بگیرند. در چنین فضایی، رشد جای خود را به بقا داده و برنامه‌ریزی بلندمدت به یک ریسک پرهزینه تبدیل شده است.

تجربه این دوره نشان می‌دهد که توسعه اقتصاد دیجیتال بدون تضمین دسترسی پایدار و قابل پیش‌بینی به اینترنت، بیشتر یک شعار است تا یک راهبرد. تا زمانی که زیرساخت ارتباطی کشور در معرض تصمیمات ناگهانی و غیرشفاف باشد، هر بحران تازه می‌تواند بخشی از این اکوسیستم را برای همیشه از میدان خارج کند.