بازطراحی بخش Sponsored در SERP؛ آزمون تازه‌ی گوگل میان شفافیت و ادراک بصری؛ به قلم محمد صفائیان، کارشناس ارشد جذب مشتری ازکی

وقتی صحبت از صفحه نتایج جست‌وجو (SERP) به میان می‌آید، اغلب نگاه ما به نتایج ارگانیک است؛ اما در به‌روزرسانی اخیر گوگل، یکی از بخش‌های بااهمیتِ تبلیغی (Sponsored) دستخوش تغییر ظاهری و کارکردی شده است — تغییری که ممکن است برای فعالان حوزه‌ی SEO، کارشناسان گوگل ادز و حتی برای کاربران عادی هم قابل توجه باشد. محمد صفائیان، کارشناس ارشد جذب مشتری ازکی در یادداشتی که برای دی‌ام برد نوشته است، این موضوع را مورد تحلیل قرار داده است.

۱ـ به‌روزرسانی تکنیکال و تاریخچه

در بازه‌ی مهرماه ۱۴۰۴ (اکتبر ۲۰۲۵)، گوگل به‌صورت جهانی و در هر دو پلتفرم دسکتاپ و موبایل شروع به عرضه‌ی نسخه‌ی جدیدی از نحوه‌ی نمایش تبلیغات در صفحه نتایج کرد.

نکات کلیدی این به‌روزرسانی عبارت‌اند از:

• تمامی تبلیغات متنی (Text Ads) و تبلیغات خرید (Shopping Ads) تحت یک هِدر واحد با عنوان «Sponsored results» (نتایج اسپانسر شده) گروه‌بندی می‌شوند.
• این هِدر بزرگ‌تر از قبل است و هنگام اسکرول نیز در بالای بخش نتایج ثابت باقی می‌ماند، به‌منظور افزایش شفافیت.

قابلیت جدید «Hide sponsored results» افزوده شده است — کاربر می‌تواند با یک کلیک کل بخش تبلیغاتی را پنهان کند تا فقط نتایج ارگانیک را ببیند.
می‌توان این به‌روزرسانی را یکی از مهم‌ترین بازطراحی‌های بخش تبلیغاتی SERP در چند سال اخیر دانست، چرا که گوگل ادعا می‌کند هدفش افزایش شفافیت و کنترل بیشتر برای کاربر است.

۲. اثرات (Effect) و ساید افکت‌ها

۱) اثرات مستقیم

• افزایش وضوح تبلیغات: با هِدر بزرگ‌تر و قابلیت مخفی‌سازی، کاربر راحت‌تر تشخیص می‌دهد کدام بخش «اسپانسر شده» است و کدام ارگانیک. این احتمال دارد باعث کاهش کلیک‌های ناخواسته روی تبلیغات شود.
• طبق داده‌های تحلیلی ۲۰۲۵، نرخ کلیک (CTR) تبلیغات در موقعیت رتبه‌ی اول حدود ۱٫۵٪ گزارش شده که نسبت به سال‌های قبل اندکی کاهش یافته است — کاهش ممکن است مرتبط با تغییر طراحی و افزایش المان‌های جدید در SERP مثل AI Overview باشد.
• از آنجا که حالا کاربر می‌تواند تبلیغات را پنهان کند، برندها و تبلیغ‌دهندگان مجبور خواهند شد شاخص‌های کیفیت (Ad Quality Score)، هدف‌گذاری و متن تبلیغ را دقیق‌تر و جذاب‌تر تنظیم کنند تا بازدهی حفظ شود.

۲) ساید افکت‌ها (عوارض جانبی)

• فشار بیشتر بر تبلیغ‌کنندگان: اگر کاربران تبلیغات را مخفی کنند، دسترسی (Reach) و نرخ کلیک (CTR) کاهش می‌یابد. این می‌تواند میزان ورودی از چنل گوگل ادز را کاهش دهد.
• افزایش اهمیت SEO ارگانیک: بخشی از کاربران که پیش‌تر روی تبلیغات کلیک می‌کردند، اکنون ممکن است به نتایج ارگانیک بروند. در نتیجه رقابت برای رتبه‌های برتر ارگانیک جدی‌تر می‌شود.
• اعتماد بیشتر کاربر: از منظر تجربه کاربری (UX)، این تغییر ممکن است احساس اعتماد را افزایش دهد — چون کاربر می‌داند دقیقاً چه می‌بیند. اما در عین حال، با کاهش وضوح تفکیک تبلیغ و ارگانیک، احتمال سوء تفاهم هم وجود دارد.

۳ـ آیا طراحی جدید می‌تواند گمراه‌کننده باشد؟

هرچند نیت گوگل «شفافیت» است، اما بسیاری از کارشناسان UX و رسانه‌های تخصصی (از جمله Search Engine Journal و The Verge) اشاره کرده‌اند که این طراحی ممکن است ناخواسته باعث ابهام شود:

1. برچسب «Sponsored» فقط یک‌بار در بالای کل باکس تبلیغات نمایش داده می‌شود، نه کنار هر نتیجه.
   وقتی کاربر وسط نتایج اسکرول کند و هدر از دید خارج شود، ممکن است متوجه تبلیغ‌بودن نتایج نباشد.
2. طراحی بصری مشابه نتایج ارگانیک باعث می‌شود تفاوت در نگاه اول مشخص نباشد. فونت‌ها، فاصله خطوط و رنگ‌ها تقریباً مشابه‌اند.
3. دکمه‌ی “Hide sponsored results” ممکن است برای برخی کاربران مفهومی مبهم باشد — چون به‌جای تأکید بر «ماهیت تبلیغاتی»، به «کنترل» اشاره می‌کند.
   

در نتیجه، اگرچه از دید فنی و نیت طراحان، هدف این تغییر شفافیت است، اما از منظر رفتاری و درک بصری ممکن است درک کاربران از مرز میان تبلیغات و نتایج طبیعی را دشوارتر کند.

۴ـ بنچ‌مارک‌ها و داده‌های شناخت کاربر

• پژوهش Public awareness and attitudes towards search engine optimization در سال ۲۰۲۲ نشان می‌دهد ۷۹٪ کاربران می‌دانند که موتورهای جست‌وجو می‌توانند نتایج را با اسپانسرشیپ تغییر دهند، اما تنها ۲۹٫۲٪ قادرند تبلیغ را از نتیجه‌ی ارگانیک تشخیص دهند.
• مطالعه‌ی Misplaced trust (در سال ۲۰۲۱) نشان می‌دهد کاربران با دانش کمتر در حوزه‌ی جست‌وجو، بیشتر به نتایج اعتماد می‌کنند ولی توانایی کمتری در تشخیص تبلیغات دارند.
• طبق گزارش Varn در سال ۲۰۲۲ حدود ۶۸٫۲٪ از کاربران نتوانسته‌اند تبلیغ گوگل را در نتایج تشخیص دهند.

این داده‌ها، هرچند پیش از آپدیت جدید جمع‌آوری شده‌اند، نشان می‌دهند که آگاهی کاربران از مرز میان تبلیغات و نتایج طبیعی هنوز پایین است. بنابراین، ادعای گوگل مبنی بر «شفافیت بیشتر» در عمل نیازمند آزمون و تحقیق بیشتر است.

در نهایت، به‌روزرسانی جدید گوگل تلاشی است در راستای شفافیت، اما در مرز باریکی میان «آگاهی‌بخشی» و «ابهام بصری» حرکت می‌کند، مرزی که احتمالا آینده‌ی تعامل کاربران با تبلیغات در SERP را تعیین خواهد کرد.