«کارناوال»؛ وقتی یک اسم، برند را به دردسر می‌اندازد

پلتفرم گردشگری «کارناوال» اخیراً بیانیه‌ای منتشر کرده و در آن به طور رسمی اعلام کرده است که این پلتفرم ارتباطی با برنامه رئالیتی‌شو «کارناوال» که با اجرای رامبد جوان در فیلم‌نت پخش می‌شود، ندارد. این پلتفرم گردشگری در ابتدای این بیانیه اشاره کرده است که از زمان پخش این برنامه، به اشتباه تماس‌های متعددی از سوی مخاطبان این رئالیتی‌شو دریافت کرده است و حتی برخی از کاربران این پلتفرم گردشگری پس از انتشار اخبار توقیف این برنامه، نگرانی‌هایی را در خصوص ادامه فعالیت کارناوال گردشگری ابراز کرده‌اند.

این برند در این بیانیه استفاده از نام کارناوال توسط این رئالیتی‌شو را «غیرحرفه‌ای» خطاب کرده و ادعا کرده است که این شباهت نام، صدمات مالی و معنوی قابل‌توجهی به این برند وارد کرده است. 

پلتفرم گردشگری کارناوال با نام حقوقی «کاروان سفرهای نیکسام» در پایان این بیانیه با «تهدید آشکار» دانستن این شباهت نام برای هویت فرهنگی و برند کارناوال اعلام کرده است که این موضوع از نظر حقوقی قابل پیگیری است و هرگونه استفاده غیرمجاز از نام این پلتفرم هیچ ارتباطی با فلسفه، خدمات و ارزش‌های پلتفرم سفر و گردشگری کارناوال ندارد.

منع قانونی یا ادعایی هیجانی؟

پلتفرم گردشگری کارناوال در بخشی از این بیانیه اشاره کرده است که موضوع شباهت نام این مجموعه به اسم یک رئالیتی شو از لحاظ حقوقی موضوعی قابل پیگیری است که شاید با قوانین فعلی حقوق کپی رایت کشورمان به نتیجه برسد یا نرسد اما سوال اینجاست که آیا شباهت نام دو مجموعه که در حوزه‌های متفاوتی فعالیت می‌کنند، منع قانونی دارد یا اساسا به «کپی رایت» ارتباطی دارد؟ پاسخ به این سوال «خیر» است.

حمید علیزاده، حقوق‌دان و متخصص ثبت برند، در این رابطه در پاسخ به دی‌ام برد می‌گوید:‌ «ادعای پلتفرم گردشگری کارناوال با توجه به مقررات قانونی قابل قبول نیست. زمانی که دو مجموعه در حوزه‌های کاملاً متفاوت فعالیت می‌کنند، تشابه اسمی به تنهایی نقض علامت تجاری محسوب نمی شود و این معیاری است که نه تنها در ایران بلکه در تمام دنیا صادق است.  تنها در دو صورت است که صاحب برند می تواند مانع استفاده دیگران از علامت خود در تمام کالاها و خدمات شود. یا باید آن برند را در تمام طبقات ثبت کرده باشد و یا اینکه علامتش آنچنان مشهور باشد که مخاطب به وضوح دچار سردرگمی شود؛ برای مثال برندهایی مثل بنز و سامسونگ و اپل و…

او اشاره می‌کند که هرچند کارناوال در بیانیه خود از صدمات مالی و معنوی قابل توجه سخن گفته است اما جبران خسارات وارد شده برعهده رئالیتی‌شو کارناوال نیست چرا که این برنامه مشخصا در حوزه ای متفاوت (سرگرمی) فعالیت دارد و بخش قابل توجهی از مخاطبان با اندک دقتی این دو مجموعه را از هم تشخیص می‌دهند و بنابراین در عمل با گمراهی مصرف کننده مواجه نیستیم.»

کارناوال: روزانه تماس‌های زیادی دریافت می‌کنیم

شاهین نوعی، مدیر مارکتینگ کارناوال نیز در این رابطه به دی‌ام برد با اشاره به اینکه شباهت نام در یک حوزه مشترک مجاز نیست، می‌گوید که یکی از حوزه‌های فعالیت برند گردشگری کارناوال، سرگرمی هم بوده است اما به طور کلی برای این برنامه که توسط فیلم‌نت تولید می‌شود، ثبت برندی انجام نشده است.

او می‌گوید: «این شباهت باعث شده است که ما روزانه تماس‌های بسیار زیادی دریافت کنیم و این موضوع برای پشتیبانی ما بار زیادی ایجاد کرده است. از سوی دیگر این شباهت به برند پوزیشنینگ ما لطمه وارد کرده است چرا هر اقدامی توسط این مجموعه و با نام کارناوال انجام شود، ممکن است با ما اشتباه گرفته شود.»

نوعی همچنین اشاره می‌کند که این شباهت در بحث شبکه‌های اجتماعی و اقدامات سئویی نیز این برند نیز اثر منفی ایجاد کرده است. با این‌حال مدیرمارکتینگ کارناوال با تاکید براینکه امکان پیگیری قانونی برای این برند وجود دارد، می‌گوید که کارناوال به واسطه سیاست‌ها و برندینگ خود در حال حاضر قصد پیگیری کردن این موضوع را به لحاظ قانونی ندارد.

با این‌حال علیزاده، کارشناس حقوقی ثبت برند در این رابطه می‌گوید: ««اگرچه پلتفرم کارناوال علامت خود را در طبقه ۴۱ به ثبت رسانده است و خدمات تلویزیونی نیز در همین طبقه قرار می‌گیرند، اما باید توجه داشت که قرار گرفتن در یک طبقه لزوماً به معنای مشابه بودن خدمات نیست. معیار اصلی در قانون، تشابه و ارتباط اقتصادی خدمات از دید مصرف‌کننده است، نه صرفاً طبقه‌بندی عددی. خدمات این پلتفرم اساساً در زمینه ارائه اطلاعات و سرگرمی‌های مرتبط با سفر و گردشگری است، در حالی که برنامه تلویزیونی کارناوال در حوزه استنداپ کمدی فعالیت دارد. بنابراین، از دید یک مصرف‌کننده عادی، احتمال اشتباه یا تصور وجود ارتباط تجاری میان این دو وجود ندارد.»

به گفته او چنانچه موضوع برنامه تلویزیونی نیز درباره سفر و گردشگری بود، می‌شد احتمال ایجاد تشابه گمراه‌کننده را بررسی کرد، اما در وضعیت فعلی، چنین تشابهی محقق نشده است.

چه باید کرد؟

با این‌حال واقعیت این است که باوجود قانونی بودن این شباهت اسمی، تشابه نام دو برند یا محصول می‌تواند برای مخاطبان تعارض و سردرگمی ایجاد کند. این تعارض در بلند مدت ممکن است آثار مخربی به همراه داشته باشد. به هویت برند لطمه وارد کند یا رفتار، پیام یا کیفیت خدمات برند دوم به اشتباه به برند اول نسبت داده شود. این تشابه اسمی حتی می‌تواند در بازاریابی و تبلیغات نیز پیچیدگی‌هایی ایجاد کند و باعث شود که برندها ناچار به صرف منابع و هزینه‌های بیشتری برای فعالیت‌های ارتباطی خود شوند. 

در چنین شرایطی چگونه می‌توان این تعارض را مدیریت کرد؟

۱. تمایز بصری و هویتی: طراحی لوگو، پالت رنگی، فونت و زبان برند متمایز اولین و مهم‌ترین قدم برای جلوگیری از سردرگمی مخاطبان است. این تمایز باید در تمامی کانال‌های بازاریابی و تبلیغات حفظ شود.

۲. فعالیت‌های ارتباطی شفاف و فعال: انتشار اخبار، فعالیت‌های پی‌آری و تبلیغاتی و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند به مخاطب آموزش دهد که این دو برند از یکدیگر متمایز هستند و ارتباطی باهم ندارند.

۳. نظارت بازار: برندها همواره باید رفتار رقبا و برندهایی با نام مشابه را رصد کنند تا در صورت بروز برداشت اشتباه سریع واکنش لازم را نشان بدهند.